Rechten & Plichten

Verantwoordelijkheid en vertrouwen

Vrijwilligerswerk is prachtig om te doen. Maar vrijwillig betekent niet vrijblijvend. Vaak doe je als vrijwilliger belangrijk en verantwoordelijk werk in het openbaar, waar veel mensen op rekenen of vertrouwen.Daarom zijn ook op vrijwilligerswerk allerlei wetten, regels en afspraken van toepassing. Zo moet je verzekerd zijn en bestaan er regels voor bijvoorbeeld aansprakelijkheid. Maar ook is het goed om regels rondom beveiliging bij evenementen en voor het waarborgen van gezonde en veilige arbeidsomstandigheden te kennen.

Kosten die je maakt voor vrijwilligerswerk kun je vaak belastingvrij vergoed krijgen. De Belastingdienst heeft hiervoor regels opgesteld. Ook over andere regelgeving zoals de fiscale vrijstellingen voor schenkingen en giften en de bewaartermijnen van archiefstukken lees je op deze pagina’s meer.

Identificatieplicht vrijwilligers

In Nederland geldt de Wet op de identificatieplicht. Dat wil zeggen dat iedereen vanaf 14 jaar en ouder een identiteitsbewijs moet kunnen tonen. Ook tijdens de uitvoering van het vrijwilligerswerk moet u zich kunnen identificeren. Een rijbewijs is een geldig legitimatiebewijs.

Het is nodig dat u een kopie van uw legitimatiebewijs aan uw vrijwilligersorganisatie geeft.
Bij een controle moet de organisatie namelijk kunnen aantonen dat u daar werkt en onder welke voorwaarden.

Vrijwilligersverzekering

Voor 2009 wist u als vrijwilliger vaak niet of u wel verzekerd was tijdens het vrijwilligerswerk. Verenigingen en stichtingen konden ervoor kiezen om hun vrijwilligers geheel of gedeeltelijk te verzekeren. Sommige deden dat helemaal niet. De kwestie ‘verzekeren of niet verzekeren’ zorgde voor veel kopzorgen, onduidelijkheid en administratieve lasten bij vrijwilligers en hun organisaties.

Vrijwilligersverzekering Sinds 1 januari 2009 is er veel veranderd. Gemeenten kunnen voor al hun inwoners een vrijwilligersverzekering afsluiten. Die verzekering voorziet in een redelijke dekking van de financiële risico’s die vrijwilligers lopen bij het uitvoeren van hun activiteiten. De regering heeft daar geld voor beschikbaar gesteld en heel veel gemeenten maken dan ook graag gebruik van die regeling. De vrijwilligersverzekering is collectief en algemeen. Dat betekent dat iedereen die in de gemeente vrijwilligerswerk doet automatisch verzekerd is zodra de gemeente de verzekering heeft afgesloten, ook al is een vrijwilliger niet eens met naam en toenaam als vrijwilliger geregistreerd. 

De vrijwillige brandweer, de vrijwillige politie en mantelzorgers vallen niet onder de vrijwilligersverzekering. Het verzekeringsgebied is Nederland. Incidentele grensoverschrijdende activiteiten voor vrijwilligers worden ook gedekt, met uitzondering van rampenbestrijding. Vrijwilligers uit een verzekerde gemeente zijn altijd verzekerd op de polis van de woongemeente. In die gevallen waarin de andere gemeente ook is verzekerd voor de vrijwilligersactiviteiten, of als de organisatie waarvoor de activiteiten worden verricht een eigen vrijwilligersverzekering heeft, zal de vrijwilliger via de ‘werkgemeente’ of de vrijwilligersorganisatie verzekerd zijn. Zo is een vrijwilliger uit een verzekerde gemeente altijd verzekerd.

Veel gemeenten hebben via de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) deze verzekering afgesloten voor de vrijwilligers in hun gemeente. Daarbij zijn twee verzekeringsvormen mogelijk: 

• Ten eerste is er een verzekeringsvorm voor vrijwilligers, waarin zijn opgenomen:
  • Ongevallen- en persoonlijke eigendommenverzekering voor vrijwilligers;
  • Aansprakelijkheidsverzekering voor vrijwilligers.
• Een tweede vorm is gericht op organisaties en omvat:
  • Aansprakelijkheidsverzekering voor rechtspersonen;
  • Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering voor vrijwilligers;
  • Verkeersaansprakelijkheid voor rechtspersonen;
  • Rechtsbijstandverzekering voor vrijwilligers.